Άρθρο του Κ. Τζαβάρα: Η λογοδοσία μιας θητείας στην υπηρεσία του πολιτισμού

Άρθρο του Κ. Τζαβάρα: Η λογοδοσία μιας θητείας στην υπηρεσία του πολιτισμού

Του Κωνσταντίνου Τζαβάρα*

Ύστερα από συνεχή κοινοβουλευτική δράση που αγγίζει τα 15 χρόνια, αποφάσισα να μη θέσω εκ νέου υποψηφιότητα στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές. Αποσύρομαι από την ενεργό κοινοβουλευτική δράση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πάψω να συμμετέχω ενεργά στην πολιτική ζωή του τόπου μου.

Αφορμή για την απόφαση μου, ως γνωστόν, υπήρξε η πρωτοφανής αδικία που έγινε εις βάρος της Ηλείας με την παράλογη και αυθαίρετη απόφαση της διαγραφής από τον ακαδημαϊκό χάρτη της Ελλάδας των δύο τμημάτων του Πανεπιστημίου Πατρών που λειτουργούσαν στον Πύργο και στην Αμαλιάδα. Η δικαιολογημένη αγανάκτηση και η εύλογη αντίδρασή μου ως βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος όχι μόνο δεν ελήφθη υπόψη  αλλά αντιθέτως έγινε δεκτή με ειρωνικά σχόλια από κάποιους ιδιοτελούς ευφυΐας δημοσιογράφους, που έκαναν λόγο για τον ένδοξο ερειπιώνα της Ολυμπίας και τον οπωρώνα της καρπουζοπαραγωγού Ηλείας που δεν δικαιούνται να διατηρούν σχολή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η βαθύτερη βέβαια αιτία της απόσυρσής μου οφείλεται στη διαπίστωση ότι όλο και περισσότερο στερεύει η Πολιτική από το νόημα της ανιδιοτελούς προσφοράς που στηρίζεται σε αρχές και αξίες και προσλαμβάνει βαθμιαία τον χαρακτήρα της λογιστικής  διευθέτησης καταστάσεων και διαχειριστικής τακτοποίησης εκκρεμοτήτων.  Σε ένα τέτοιο περιβάλλον είναι επόμενο, όχι μόνο εγώ αλλά και πολλοί άλλοι, να περισσεύουμε

Προτού λοιπόν τερματίσω τη βουλευτική μου πορεία, θα ήθελα ως μια μορφή λογοδοσίας προς τον λαό της Ηλείας, που με τίμησε σε επτά συνεχείς εκλογικές αναμετρήσεις, να αναφερθώ στις σημαντικότερες στιγμές της θητείας μου στο Υπουργείο Πολιτισμού, που δεν είναι ευρέως γνωστές, καθώς δεν φρόντισα –όπως ενδεχομένως θα έκαναν άλλοι- να τις ρευστοποιήσω στα γνωστά ανταλλακτήρια των εντυπώσεων που καθημερινά η Πολιτική, χρόνια τώρα, εκφυλίζεται σε ρηχή Επικοινωνία.

Ανέλαβα υπουργός Πολιτισμού στη συμμαχική κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου Κουβέλη υπό τον τίτλο «Αναπληρωτής Υπουργός Παιδείας & Θρησκευμάτων, Πολιτισμού & Αθλητισμού. αναπληρωτης παιθπα τον Ιούνιο του 2012 και αμέσως ζήτησα από τον τοτε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά να παραμείνει στη θέση της η μέχρι τότε γενική γραμματέας, κ.Λίνα Μενδώνη, σημερινή υπουργός Πολιτισμου, με την οποία οφείλω να αναγνωρίσω ότι συνεργάστηκα αρμονικά και αποτελεσματικά.

  1. Αποκάλυψη και ανάδειξη του ταφικού μνημείου Αμφίπολης

Θεωρώ ότι κορυφαία στιγμή της θητείας μου υπήρξε η πρωτοβουλία που ανέπτυξα για την αποκάλυψη του ταφικού μνημείου της Αμφίπολης, παρά την επίμονη άρνηση που αντιμετώπισα από μέρους των υπηρεσιακών παραγόντων του Υπουργείου Πολιτισμού και μάλιστα των επικεφαλής της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, οι οποίοι κατεφέροντο εναντίον της κας Περιστέρη και ισχυρίζοντο ότι δεν μπορεί να προκύψει κάτι σημαντικό από τις ανασκαφές που αυτή πραγματοποιούσε στον λόφο Καστά. Μετά από επίσκεψή μου στον τόπο των ανασκαφών και συνοδευόμενος από τον περ/ρχη Κεντρικής Μακεδονίας, ΑΠ. Τζιτζικώστα, αντιλήφθηκα ότι πρόκειται για κάτι μεγαλειώδες, για το οποίο η πολιτεία όφειλε να παράσχει την αναγκαία οικονομική στήριξη προκειμένου να έρθει στο φως ολόκληρο το μνημείο. Αποφάσισα τη χρηματοδότηση της ολοκλήρωσης των εργασιών εκσκαφής και ενέταξα στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων την απαιτούμενη δαπάνη  μέχρι την αποκάλυψη ολόκληρου του μνημείου. Το αποτέλεσμα δικαίωσε την πρωτοβουλία μου και αισθάνομαι προσωπικά υπερήφανος και ικανοποιημένος που η παρέμβαση μου οδήγησε στην  ανάδειξη ενός από τους θησαυρούς  της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Αξίζει μεταξύ άλλων να αναφερθώ στα λόγια του αείμνηστου Χάρυ Κλυνν, ο οποίος σχολιάζοντας την πρωτοβουλία αυτή, έγραψε ότι:

«Η μοναδική επιτυχία που καταγράφει αυτή η καταστροφική συγκυβέρνηση, είναι η παγκοσμίου ακτινοβολίας ανακάλυψη στην Αμφίπολη.  Ένα παγκόσμιο θαύμα που όμως δεν θα γινόταν ποτέ αφού ελέω μνημονίου τα κονδύλια είχαν κοπεί. Λεφτά υπήρχαν μόνο για τους νταβατζήδες. Ευτυχώς για τον Ελληνισμό αλλά και τον παγκόσμιο πολιτισμό, στην θέση του υπουργού πολιτισμού έτυχε τότε να βρίσκεται ο Κώστας Τζαβάρας. Ο άνθρωπος που μετά την αυτοψία στο έργο, πίστεψε ότι όντως επρόκειτο για αποκάλυψη εθνικής σημασίας και απαίτησε λεφτά από τον Στουρνάρα για την συνέχιση των ερευνών που θα σταματούσαν».

  1. Η έκθεση για την Αρχ. Ολυμπία στο Βερολίνο και στο Κατάρ

Η πιο μεγάλη έκθεση που έγινε ποτέ για την αρχαία Ολυμπία σε διεθνές επίπεδο, στην οποία εκτέθηκαν πάνω από 500 αριστουργήματα της ελληνικής τέχνης (αγάλματα, αγγεία κλπ) αρχικά στο Βερολίνο και εν συνεχεία στο Κατάρ. Στο Βερολίνο μάλιστα η έκθεση αυτή έγινε δεκτή ως μια αντεπίθεση γοητείας μέσω του ελληνικού πολιτισμού, που οργάνωσε η Ελλάδα σε μια δύσκολη για αυτήν χρονική συγκυρία, όταν όλοι τη λοιδορούσαν ως μια χώρα αντιπαραγωγικών, σπάταλων και τεμπέληδων  κατοίκων. Με την έκθεση αυτή διασκεδάστηκαν οι λανθασμένες αυτές εντυπώσεις και ένα πλήθος χιλιάδων καθηγητών, διανοουμένων, δημοσιογράφων και καλλιτεχνών και απλών πολιτών είχε την ευκαρία να διαπιστώσει ότι η Ελλάδα των αξιών και του πολιτισμού είναι αιώνια, ενώ η Ελλάδα της κρίσης είναι συγκυριακή  και προσωρινή.     Η έκθεση όμως αυτή συνοδεύτηκε από μια απρόσμενη πλην όμως αξιομνημόνευτη περιπέτεια  στο Κατάρ. Εκεί το ανώτατο θρησκευτικό συμβούλιο της χώρας, για λόγους προστασίας του θρησκευτικού συναισθήματος, απαίτησε να καλυφθούν με μαύρα υφάσματα τα γυμνά μέλη των δύο μαρμάρινων αγαλμάτων, του Κούρου του Πτώου και του νεαρού αθλητή από την Ελευσίνα. Θα μου μείνει αλησμόνητη εμπειρία η απόφαση που πήρα προς υπεράσπιση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, κάτω από τον κίνδυνο να διαταραχθούν οι σχέσεις της Ελλάδας με το Κατάρ, και να ζητήσω από τους αρμόδιους επιμελητές της έκθεσης είτε να εκτεθούν γυμνά τα αγάλματα, όπως προέβλεπε η σχετική συμφωνία, είτε να αποσυρθούν από την έκθεση και να επιστρέψουν στην Ελλάδα πριν από την τελετή των εγκαινίων. Όπως εξήγησα, είναι ανεπίτρεπτο να καλύπτονται από μαύρο ύφασμα τα αριστουργήματα ενός πολιτισμού, που έμεινε στην Ιστορία ως ο πολιτισμός του φωτός. Το συμβάν καταγράφηκε αναλυτικά από τον διεθνή Τύπο (guardiandailymailtimehuffingtonpost), όπου προβλήθηκε η στάση αυτή ως μνημειώδης και  αποτελεσματική υπεράσπιση ολόκληρου του  δυτικού πολιτισμού απέναντι στις αδιανόητες απαιτήσεις των θρησκευτικών παραγόντων του Κατάρ. Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του Guardian ότι επρόκειτο για «σύγκρουση» πολιτισμών ανάμεσα στη φτωχή Ελλάδα και ένα πλούσιο πετρελαϊκό κράτος, από το οποίο ανέμενε επενδύσεις.

  1. Εθνική Επιτροπή Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Για πρώτη φορά συστήθηκε στο ΥΠΠΟ Εθνική Επιστημονικής Επιτροπής με σκοπό την εφαρμογή της Σύμβασης για την Προστασία της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, την οποία είχε υιοθετήσει  UNESCO από το  2003. Η Σύμβαση αυτή αποτελεί μείζονα θεσμική κατάκτηση των κρατών-μελών της UNESCO, μέσω της οποίας αναλαμβάνουν δράση για τη διασφάλιση της ανάπτυξης και προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς, συμβάλλοντας έτσι στην προώθηση του σεβασμού της πολιτιστικής πολυμορφίας και της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Πρόεδρος ορίστηκε ο καθηγητής δημοσίου διεθνούς Δικαίου και ακαδημαϊκός Εμμανουήλ Ρούκουνας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη στον εθνικό κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς έχουν καταγραφεί η βυζαντινή μουσική, το μπουζούκι, η μεσογειακή διατροφή, κ.ά.

  1. Επιτροπή για τη διεκδίκηση των γλυπτών του Παρθενώνα

Ανέλαβα πρωτοβουλία για τη σύσταση συμβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης των Γλυπτών του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο, προκειμένου η Ελλάδα να επεξεργαστεί και για να διαμορφώσει σταθερή γραμμή διεκδίκησης του εθνικού αυτού στόχου με επιστημονικά κριτήρια, διότι ως τότε ο εκάστοτε υπουργός Πολιτισμού αντιμετώπιζε το ζήτημα με διαφορετικό πρίσμα, με  αποτέλεσμα οι θέσεις μας να γίνονται ευάλωτες απέναντι στα επιχειρήματα των Βρετανών. Επικεφαλής τοποθέτησα τον γνωστό νομομαθή και πρόεδρο του ιδρύματος «Μελίνα Μερκούρη», Χριστόφορο Αργυρόπουλο, μεταξύ άλλων για να υπάρξει συμβολισμός της συνέχειας με την προσπάθεια επιστροφής των γλυπτών που είχερ ξεκινήσει η αείμνηστη Μελίνα. Η επιτροπή αυτή στήριξε το εθνικό ζήτημα για πρώτη φορά στην ανάγκη «επανένωσης» των γλυπτών της ζωφόρου του Παρθενώνα -που είχε αφαιρέσει ο Έλγιν- με το αρχικό μνημείο από το οποίο είχαν αποσπαστεί.  Η επανένωση επιβάλλεται για λόγους σεβασμού της βούλησης του δημιουργού που θέλησε να τοποθετήσει ολόκληρο το έργο του στον βράχο της Ακρόπολης, αλλά και για λόγους σεβασμού του επισκέπτη, που δικαιούται να το απολαμβάνει ως όλον, δηλαδή στην ολοκληρωμένη εικόνα του. Τα επιχειρήματα αποδείχθηκαν ακαταμάχητα απέναντι στην άρνηση του Βρετανικού Μουσείου. Σχεδίασα δε και την πρώτη προσφυγή στην UNESCO, που μόλις πριν από λίγο καιρό είχε ανοίξει ζητήματα διεκδικήσης πολιτισμικών αγαθών στο πλαίσιο της αρμόδιας διακυβερνητικής επιτροπής. Σε αυτές τις βάσεις στηρίζεται η σημερινή θετική εξέλιξη που έχει πάρει η εθνική υπόθεση της διεκδικήσης των γλυπτών του Παρθενώνα.

*Κωνσταντίνος Τζαβάρας, Βουλευτής Ν. Ηλείας – Νέα Δημοκρατία

Οι απόψεις που δημοσιεύονται στο politicalbank.gr είναι προσωπικές και εκφράζουν τον συγγραφέα.